جشن آواهاي باستاني در دشت ميشان همدان علاوه بر بسترسازي برگزاري فعاليت‌هاي هنري و فرهنگي در اين منطقه، گروه‌هاي موسيقي و علاقه‌مندان به اين هنر را از سراسر كشور دور هم گرد مي‌آورد و موجب آشنايي و تبادل تجربيات آنان مي‌شود. اين جشنواره از 21 تا 23 مرداد در مجتمع فرهنگي گردشگري تله كابين گنج‌نامه در دشت ميشان استان همدان برگزار مي‌شود و در آن 6 گروه به اجراي موسيقي محلي مي‌پردازند. پاي صحبت تعدادي از هنرمندان شركت‌كننده در اين جشنواره نشسته‌ايم و از آنان در باره نواها و آواهاي باستاني ايران زمين پرسيده‌ايم.

موسيقي ايران قدمتي چند هزارساله دارد و مانند تاريخ اين سرزمين برآمده از دل اسطوره‌ها و افسانه‌هاست و مجموعه‌اي باستاني به شمار مي‌آيد. موسيقي مقامي، فولكلوريك، محلي و سنتي ايران چون رنگين‌كماني بر آسمان ايران است كه هر رنگش را از قوم، فرهنگ و سنت گوشه‌اي از اين سرزمين به ارمغان گرفته است.

اواخر مرداد تعدادي از گروه‌هاي موسيقي ايراني از خطه خراسان، آذربايجان، شيراز، كردستان، همدان و لرستان در دشت ميشان دور هم گرد مي‌آيند تا براي گردشگراني كه در فصل گرم تابستان به منطقه خوش آب و هواي گنج‌نامه آمده‌اند، آواها ونواهاي باستاني را اجرا كنند.

حفظ ريشه‌هاي موسيقي

از جمله گروه‌هاي شركت‌كننده در جشنواره آواهاي باستاني، گروه «حاوا» به سرپرستي پروين بهمني است. وي درباره اهداف خود در خصوص شركت در اين جشنواره مي‌گويد: از جمله اهداف من براي شركت در اين برنامه، آشنايي با موسيقي نواحي مختلف ايران است. همچنين حفظ و اشاعه موسيقي قشقايي و آشنا كردن مردم با آن مهم‌ترين دغدغه‌اي است كه به خاطر برآورده كردن آن در اين جشنواره شركت مي‌كنم.

بهمني مي‌افزايد: متاسفانه در چند دهه اخير به موسيقي قشقايي توجه نشده وجوانان ما با شكل اصيل اين موسيقي آشنا نيستند و هيچ قدمي‌ در جهت آموزش آنان برداشته نمي‌شود. به همين منظور از هر فرصتي براي آموزش و اجراي نوع اصيل اين موسيقي استفاده خواهم كرد.

وي ضمن آن‌كه مهم‌ترين رسالت برگزاري چنين جشنواره‌هايي را حفظ ميراث اصيل معنوي مي‌داند، مي‌گويد: يكي از اهداف مهم اين جشنواره‌ها پاسداشت ميراث معنوي است. اجراي من يك اجراي اصيل و ريشه‌دار است. من با نوآوري مخالف نيستم، ولي اعتقاد دارم كه بايد قبل از هر چيز ريشه را حفظ كرد و بعد شاخ و برگ را پرورش داد.

اين محقق موسيقي محلي ادامه مي‌دهد: ما موسيقيدان‌ها وظيفه پاسداشت يك فرهنگ را به عهده داريم. اگر فرهنگ نداشته باشيم، هركجاي دنيا كه باشيم بي‌ريشه‌ايم و فرهنگ ايراني شامل ادبيات، هنرها، موسيقي، زبان، آداب و رسوم است كه به ما هويت مي‌بخشد.

سرپرست گروه حاوا عدم حمايت از بخش پژوهش را يكي از معضلات جدي موسيقي ايران مي‌داند و توضيح مي‌دهد: وقتي بودجه‌اي در اختيار من محقق قرار نمي‌گيرد كه به سفر بروم و اطلاعات را جمع‌آوري و ضبط كنم، چطور مي‌توانم بخوبي به اين مهم بپردازم. در اين شرايط هر پژوهشگري هم اگر موفق به انجام كاري شده از سر عشق بوده و نه چيز ديگري.

وي تاكيد مي‌كند: بايد تلاشمان اين باشد كه ميراث معنوي خود را كه در سينه هنرمندان كهنسال موسيقي نواحي نهفته است، قبل از آن‌كه اين دنياي فاني را ترك كنند ثبت و ضبط كنيم. بهمني در پايان مي‌گويد: اگر يك بيت شعر يا نغمه و آوايي كه در جايي ثبت نشده و متعلق به ميراث گذشته است از بين برود، مانند آن است كه يكي از ستون‌هاي تخت جمشيد از بين رفته است.

تبادل فرهنگي بين اقوام ايراني

اجراي جشنواره‌هاي موسيقي محلي باعث آشنايي هنرمندان و مردم نواحي مختلف با موسيقي و فرهنگ مناطق ديگر كشور مي‌شود.
فرج عليپور، از هنرمندان شركت‌كننده در جشنواره آواهاي باستاني در اين باره مي‌گويد: با اجراي جشنواره‌هاي موسيقي محلي، هنرمندان مي‌توانند زمينه‌هاي فعاليت خود را به اعضاي ديگر گروه‌ها از استان‌هاي مختلف و همچنين مردم نشان دهند. اين فرصت بسيار خوبي است براي معرفي گروه‌هاي موسيقي محلي به مردم كه در عين حال مي‌تواند بستر بسيار مناسبي براي ارتباط بين هنرمندان اين حوزه باشد.

وي برپايي چنين جشنواره‌هايي را مثبت ارزيابي مي‌كند و يادآور مي‌شود: اميدوارم كه جشنواره‌هايي از اين قبيل تداوم داشته باشند و به صورت منظم برگزار شوند تا در طول زمان بتوانند جريان‌سازي كنند.

عليپور درباره انتظارات خود از اين جشنواره مي‌گويد: اميدوارم هماهنگي خوبي در روزهاي برگزاري جشنواره وجود داشته باشد. همچنين انتظار دارم شرايطي فراهم شود كه مردم به صورت رايگان امكان استفاده از برنامه‌هاي جشنواره را داشته باشند.

عاشيق‌ها مردم را شاد مي‌خواهند

جشنواره‌هاي موسيقي محلي باعث تبادل فرهنگ موسيقايي و شناخت مقام‌هاي موسيقي در ميان استادان شاخه‌هاي متفاوت آن مي‌شود.

جشنواره‌هاي موسيقي، محل بسيار تاثيرگذاري هستند. هنرمندان از استان‌هاي مختلف گردهم مي‌آيند و اين مهم باعث تبادل فرهنگ موسيقايي؛ ازجمله شناخت مقام‌هاي آنها از نزديك مي‌شود.

استاد حسن اسكندري از عاشيق‌هاي معروف آذربايجان شرقي كه به همراه گروه خود در جشنواره آواهاي باستاني شركت مي‌كند؛ با بيان اين مطلب مي‌گويد: جشنواره‌هاي موسيقي محلي بسيار مهم و تاثيرگذارند و باعث رشد و شكوفايي اين گونه‌هاي موسيقي به يادگار مانده از قرون و ادوار گذشته مي‌شوند.

وي درباره هدف خود از شركت در چنين جشنواره‌هايي توضيح مي‌دهد: شادي مردم و معرفي فرهنگ بومي ‌خطه آذربايجان از مهم‌ترين دلايل من براي حضور در چنين برنامه‌هايي است. همه هنرمندان بويژه عاشيق‌ها، شادي مردم را مي‌خواهند. هدف ما اين است كه مردم مقام‌هاي ما را بشناسند و معناي عاشيق را درك كنند و به اين منظور سعي مي‌كنيم از مقام‌هاي شاد استفاده كنيم.

اسكندري تعداد قطعاتي را كه در جشنواره آواهاي باستاني توسط گروهش اجرا خواهد شد، 5 قطعه ذكر مي‌كند كه همه آنها منتخبي از مجموعه حيدر باباي استاد شهريار خواهد بود.

اين استاد موسيقي آذربايجاني، آموزش موسيقايي نسل جوان را بسيار مهم مي‌داند و تبليغ از طريق رسانه‌هاي فرهنگي را يكي از مهم‌ترين عوامل موثردر اين مورد ذكر مي‌كند و مي‌گويد: تلاش ما بر اين است كه جوانان اين هنر را بشناسند، ولي متاسفانه فضا به گونه‌اي است كه جوانان به سمت هنر اصيل هدايت نمي‌شوند. متاسفانه مقام عاشيقي در آذربايجان افت بسياري داشته و اين به‌عهده رسانه‌هاي فرهنگي است كه با معرفي و تبليغ هنرهاي اصيل را به جوانان معرفي كنند و زمينه را براي آموزش ايشان هموار سازند.

برگرفته از: http://www.noteahang.com